على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1173

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

به قدر يك وجب زننه و بازى كنند . و طاق و ايوان عمارت . و خفاش و شبپره . چفته ( cafte ) و چفده ( cafde ) ص . پ . خميده و خم شده . چفده ( cafde ) ا . پ . خوشهء انگور . و سر گوسپند . و گمان بد . چفرسته ( cafraste ) ا . پ . كلبتين و انبر مانندى كه جراحان بدان رگها را گيرند . چفرسته ( cafroste ) ا . پ . ماشورهء جولاهگان و ريسمان خامى كه در وقت رشتن بر دوك پيچد . چفسانى ( cafs ni ) ا . پ . لزوجت و التصاق و پيوستگى . چفسيدگى ( cafsidagi ) ا . پ . چسپيدگى و التصاق و پيوستگى . چفسيدن ( cafsidan ) ف ل . م . پ . چسپيدن و ملصق شدن و پيوستن . چفسيده ( cafside ) ص . پ . چسپيده . چفنك ( cofnok ) و ( cafnok ) ا . پ . كاروانك و بوتيمار . چفود ( cefud ) ا . پ . جهود و يهود و تيداك . چق ( caq ) ا . پ . چوبى كه بدان ماست را بشورانند تا مسكه بر آرد . چق ( ceq ) ا . پ . پرده‌اى كه از نى و يا حصير درست كرده بر در اطاق آويزان كنند . چق ( coq ) ا . پ . چوبى كه بر گردن گاو گردون‌كش بندند . و گاو گردون‌كش . چقاچاق ( caq c q ) و چقاچق ( caq caq ) ا . پ . صدا و آواز بر خورد پياپى تير بر جائى . چقچقى ( caqcaqi ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - قسمى از ساز كه از چوب سازند . چقدر ( ceqadar ) م ف . پ . بچه اندازه و چه مقدار و چه بسيار . چقر ( caqar ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - مىخانه و شراب‌خانه و ميكده . چقشور ( caqcur ) ا . پ . قسمى از چاقشور سرخ رنگ . چقماچى ( caqm ci ) ا . پ . ملامت و طعن و سرزنش . چقماق ( caqm q ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - آتش‌زنه و چخماق . چقماقى ( caqm qi ) ا و ص . پ . دشنام و سرزنش . و منسوب به چقماق . و تفنگ چقماقى : نوعى از تفنگ كه داراى سنگ و چقماق است . چقمق ( caqmaq ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - چقماق و آتش‌زنه . چقندر ( caqondor ) و ( caqondar ) ا . پ . چغندر . چقيدن ( caqidan ) ف ل . م . پ . نيزه نصب نمودن و ميخ فرو كردن . و حمله كردن و بيك ديگر زدن و همهمه شدن و خصومت كردن . و درمانده شدن . چك ( cak ) ا . پ . برات و وظيفه و مواجب . و حجت و منشور . و بيعانه . و قبالهء خانه و باغ و جز آن . و صك و آواز زخم تيغ . و صدائى كه از شكستن چوب و جز آن و از برخورد چيزى بر چيزى برآيد . و سخن . و مشتهء حلاجان . و افزار پنج شاخه و دسته‌دار كه خرمن كوفته را بدان برباد دهند . و قطع شاخهء درخت انگور و جر آن تا بار دهد . و معدوم و نابود . و فك اسفل و زنخدان . و طپانچه . و چك مسافر : تذكره و باشپرت . و شب چك : شب برات . چك ( cak ) ص . پ . چكان . چك ( cak ) و ( cek ) ا . پ . قطره و چكه . چك ( cek ) ا . پ . ثمن و هشت يك و نصف ربع . و يك جانب از چهار جانب پجول كه آن را دزد نيز گويند . و گردوئى كه مغز آن به آسانى برنيايد . چك ( cok ) ا . پ . چول و نره و آلت تناسل . و زانو . چكا ( cak ) ا . پ . چكاوك . چكابه ( cak be ) ا . پ . چنبه . چكاچاك ( cak c k ) ا . پ . آواز و صداى برخورد تيغ و شمشير و گرز و جز آن بر جائى كه پى هم زنند . چكاچك ( cak cak ) ا . پ . چكاچاك و صداى بر هم خوردن دندانها . چكاچك ( cok cok ) ا . پ . سخنى و چيزى كه در افواه افتد . چكاد ( cak d ) و چكاده ( cak de ) ا . پ . فرق سر . و قلهء كوه . و برآمدگى پيشانى و سپر . چكار ( cek r ) م ف . پ . چه‌كار و كدام كار . چكاره ( cek re ) ص . پ . نابكار و باطل و بيفايده . چكارى ( cek ri ) ص . پ . نابكار و باطل و بىقدر و حقير . چكاسه ( cak se ) و چكاشه ( cak ce ) ا . پ . خارپشت . چكاك ( cak k ) ا . پ . پيشانى و ناصيه . و قباله‌نويس و منشورنويس . و آنكه درو گوهر را سوراخ مىكند . چكاگه ( cak ge ) ا . پ . چوب گنده‌اى كه پس در اندازند . چكاله ( cak le ) ا . پ . قطرات و قطره‌ها . چكامه ( cak me ) ا . پ . قصيده و چغامه . چكان ( cak n ) ص . پ . مايعى كه در حالت چكيدن باشد و اين صفت هميشه مركب با موصوف استعمال مىگردد مانند خون